Aliyev’den Dünyaya Net Mesaj: Azerbaycan Kendi Yolunu Çiziyor

“Kimse bize yardım etmedi” sözünün arkasında ne var?

Siyasette bazı cümleler yalnızca geçmişi anlatmaz; geleceğe ilişkin de önemli mesajlar verir.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Yeni Azerbaycan Partisi’nin VIII Kongresi’nde yaptığı konuşmada kullandığı ifadeler de bu açıdan dikkat çekici.

Aliyev, Azerbaycan’ın ihtiyaç duyduğu dönemde kimsenin kendisine yardım etmediğini belirterek, ülkesinin sahip olduğu silahları kendi imkanlarıyla satın aldığını söyledi.

İlk bakışta bu sözler geçmişte yaşanan savaş sürecine ilişkin bir değerlendirme gibi görünebilir.

Ancak konuşmanın bütünü incelendiğinde daha geniş bir mesaj ortaya çıkıyor.

“Kimse bizim işimize karışmasın”

Aliyev’in konuşmasındaki en dikkat çekici ifadelerden biri, Azerbaycan’ın dış politikasını kimsenin ülkenin iç işlerine müdahale edemeyeceği şekilde kurması gerektiğine ilişkin sözleriydi.

Cumhurbaşkanı ayrıca Azerbaycan’ın herhangi bir siyasi bloğa katılmadığını ve katılmayacağını vurguladı.

Bu iki mesaj birlikte değerlendirildiğinde Bakü’nün dış politika yaklaşımının temel unsuru daha net görülüyor:

Azerbaycan herhangi bir güç merkezinin siyasi himayesine girmek istemiyor.

Bu, yalnızca bir ülkeye verilmiş mesaj olarak okunmamalı.

Çünkü burada söz konusu olan daha geniş bir dış politika anlayışı.

Bakü’nün mesajı ne?

Mesaj aslında oldukça açık:

Azerbaycan farklı ülkelerle işbirliği yapabilir.

Rusya ile ilişkilerini sürdürebilir.

Türkiye ile stratejik ortaklığını geliştirebilir.

Batı ile ekonomik ve siyasi ilişkiler kurabilir.

Çin ile yeni projelere imza atabilir.

Ancak bütün bunlar Azerbaycan’ın başka bir ülkenin siyasi çizgisine dahil olduğu anlamına gelmez.

Bakü’nün ortaya koyduğu yaklaşım şu şekilde özetlenebilir:

“Dostlarımız ve ortaklarımız olabilir. Ancak kararlarımızı kendimiz veririz.”

“Kimse yardım etmedi” sözü neden önemli?

Çünkü bu ifade yalnızca geçmişe yönelik bir sitem olarak görülürse, konuşmanın önemli bir bölümü gözden kaçırılmış olur.

Aliyev, Azerbaycan’ın askeri gücünü kendi kaynaklarıyla oluşturduğunu özellikle vurguluyor.

Silahların satın alınmasından ordunun güçlendirilmesine kadar uzanan süreçte Azerbaycan’ın kendi ekonomik imkanlarına dayandığını anlatıyor.

Buradaki temel vurgu ise bağımsızlık.

Yani:

“Gücümüzü kendimiz oluşturduk.”

Bu söylem, Karabağ savaşı sonrasında Azerbaycan’ın kendisini bölgede nasıl konumlandırmak istediğine ilişkin de önemli ipuçları veriyor.

Karabağ’dan sonra yeni dönem

Karabağ meselesi Azerbaycan’ın dış politikasının merkezinde uzun yıllar boyunca yer aldı.

Bugün Bakü, ülkenin toprak bütünlüğünün ve egemenliğinin yeniden tesis edildiğini savunuyor.

Bu nedenle dış politikanın öncelikleri de değişiyor.

Geçmişte temel soru:

“Karabağ nasıl geri alınacak?”

idi.

Bugünün sorusu ise daha farklı:

“Azerbaycan yeni bölgesel düzende nasıl bir aktör olacak?”

Aliyev’in son konuşmasındaki ifadeler bu soruya verilen siyasi cevaplardan biri olarak değerlendirilebilir.

Mesajın adresi kim?

Belki de asıl mesele burada.

Aliyev’in sözlerini yalnızca Türkiye, Rusya, İran, ABD veya Avrupa üzerinden okumak doğru olmayabilir.

Çünkü konuşmanın ana ekseninde belirli bir ülkeye yönelik doğrudan suçlama değil, Azerbaycan’ın bağımsız karar alma iradesi bulunuyor.

Bu nedenle “mesaj şu ülkeye verildi” demekten çok, mesajın genel niteliğine bakmak daha doğru.

Bakü’nün söylemi şu:

“Azerbaycan kendi kararlarını kendi verecek.”

Bu yaklaşım Azerbaycan’ın bütün dış ilişkilerine uygulanabilecek bir çerçeve sunuyor.

Dostluk başka, bağımlılık başka

Burada önemli bir ayrım var.

Bir ülkeyle stratejik ortak olmak, o ülkenin bütün politikalarını desteklemek anlamına gelmez.

Aynı şekilde askeri veya ekonomik işbirliği, siyasi bağımlılık anlamına da gelmez.

Azerbaycan’ın Türkiye ile yakın ilişkileri bu açıdan ayrı bir yerde duruyor.

Ancak Bakü’nün son açıklamalarında öne çıkan temel prensip, bütün ortaklıklara rağmen nihai siyasi kararın Azerbaycan’a ait olması.

Bu nedenle “Kimse bize yardım etmedi” sözünü tek başına ele almak yerine, Aliyev’in aynı konuşmada verdiği diğer mesajlarla birlikte değerlendirmek gerekiyor.

Yeni dönemin anahtarı

Azerbaycan artık kendisini yalnızca Karabağ savaşı üzerinden tanımlayan bir ülke olmak istemiyor.

Bakü, enerji, ulaşım, savunma, diplomasi ve bölgesel bağlantılar üzerinden daha geniş bir rol üstlenmeye çalışıyor.

Bunun için de farklı güç merkezleriyle aynı anda ilişki kuruyor.

Bu politikanın temelinde ise tek bir prensip bulunuyor:

Hiçbir ülkeyle ilişki kurarken kendi karar mekanizmasından vazgeçmemek.

Aliyev’in kongredeki sözleri bu nedenle yalnızca geçmişte yaşananlara ilişkin bir değerlendirme olarak değil, Azerbaycan’ın önümüzdeki dönemdeki dış politika anlayışına ilişkin bir mesaj olarak da okunabilir.

Belki de “Kimse bize yardım etmedi” cümlesinin asıl anlamı şudur:

“Zor zamanda kendi gücümüze dayandık; bundan sonra da kendi yolumuzu kendimiz belirleyeceğiz.”

Bu mesajın muhatabı tek bir başkent değil.

Bakü’nün yeni dönemdeki mesajı bütün başkentlere: Azerbaycan işbirliğine açık, ancak kendi kararlarının sahibidir.

Sizin. Cingiz Quliyev (Cengiz Ehtibaroglu)